Życiorys
Święty Andrzej Apostoł był jednym z dwunastu apostołów Jezusa Chrystusa, nazywanym często „Pierwszym Powołanym”. Pochodził z Betsaidy nad Jeziorem Galilejskim i był bratem św. Piotra. Z zawodu był rybakiem.
Początkowo był uczniem Jana Chrzciciela. To właśnie pod jego wpływem poszedł za Jezusem, gdy Ten przyjmował chrzest w Jordanie. Andrzej nie tylko sam został uczniem Chrystusa, ale również przyprowadził do Niego swojego brata Piotra.
Należał do grona najbliższych uczniów Jezusa i był świadkiem wielu ważnych wydarzeń z Jego życia. Po Zmartwychwstaniu i Zesłaniu Ducha Świętego prowadził działalność misyjną, głosząc Ewangelię m.in. w Azji Mniejszej, Grecji oraz nad Morzem Czarnym.
Męczeństwo
Święty Andrzej poniósł śmierć męczeńską około 62–70 roku w greckim mieście Patras. Według tradycji został ukrzyżowany na krzyżu w kształcie litery „X”, który dziś nazywany jest krzyżem św. Andrzeja.
Znaczenie i kult
Św. Andrzej jest czczony zarówno w Kościele katolickim, jak i prawosławnym. W tradycji wschodniej nazywany jest „Protokleros”, czyli „Pierwszy powołany”.
Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 30 listopada.
Patronat - Święty Andrzej jest patronem:
- rybaków i podróżnych
- małżeństw i osób proszących o potomstwo
- zakochanych i spraw matrymonialnych
- wielu krajów, m.in. Szkocji, Grecji i Rosji
Atrybuty w ikonografii
W sztuce chrześcijańskiej św. Andrzej przedstawiany jest najczęściej z:
- krzyżem w kształcie litery „X”
- siecią lub rybą (nawiązanie do zawodu rybaka)
- księgą (symbol głoszenia Ewangelii)
Ciekawostka
Według tradycji oraz przekazów historycznych, relikwie św. Andrzeja były wielokrotnie przenoszone między różnymi miastami Europy. Najpierw znajdowały się w Patras (Grecja), następnie w IV wieku przewieziono je do Konstantynopola. W czasie wypraw krzyżowych trafiły do włoskiego Amalfi, a część z nich – w tym głowa Apostoła – znalazła się w Rzymie. Dopiero w 1964 roku papież Paweł VI przekazał ją z powrotem do Patras jako znak jedności Kościoła.
Źródła: Biografia św. Andrzeja Apostoła, Św. Andrzej Apostoł – życiorys i patron, Informacje o św. Andrzeju Apostole
Obrazy (od góry): Św. Andrzej Apostoł, ikona bułgarska, XIX w., fot. Plamen Agov, CC BY-SA 3.0, Peter Paul Rubens, Męczeństwo św. Andrzeja, ok. 1639, fot. Nicobo49, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, Św. Andrzej Apostoł, warsztat El Greca, domena publiczna
